Wat zijn jouw blinde vlekken?

Bij Vision Forward houden wij altijd rekening met de onbewuste kant van ons brein. Deze automatische piloot wordt ook wel Systeem 1 genoemd door Daniel Kahneman, en zorgt ervoor dat we in het dagelijks leven goed kunnen functioneren, ondanks de blinde vlekken en biases.

Hier zitten echt een hoop voordelen aan. Niet alleen worden alle lichaamsfuncties geregeld zonder dat je daar actief bij na hoeft te denken, ook is het zo dat je een hoop andere zaken hebt kunnen automatiseren.

Hoe werkt dit? Wanneer je een nieuwe vaardigheid leert, doe je dit via Systeem 2. Ook wel het Bewuste deel van het brein. Iets is nieuw, en daardoor kost het in het begin veel denkkracht. Het kost veel moeite. Lezen, schrijven, auto rijden zijn voorbeelden hiervan.

Na veel (uren) oefenen, lijk je het ineens door te hebben. “Oh, dus zó werkt dit! Top!” Vervolgens neemt Systeem 1 het over, en de activiteit gaat voor een goede 97,5% op de automatische piloot.

Veel mensen zijn onder de indruk dat het ‘normale’ denkwerk wat ze doen gedurende de dag, plaats vindt in Systeem 2. Dat ze echt heel bewust zijn van hun gedachten. Dat ze stil staan bij wat ze denken, en vervolgens, dat ze stil gestaan hebben voordat ze iets zeggen.

Helaas.

Ook jouw gedachten worden voor een overgrote meerderheid geregeld door Systeem 1. Gedachten staan ook op de automatische piloot.

Dit heeft een aantal voordelen, maar ook een aantal nadelen. Voordelen zijn natuurlijk dat je niet de hele dag door bewust hoeft stil te staan bij je gedachten, en dat je gewoon lekker door kunt werken en communiceren.

Op basis van je eerdere ervaringen, en jouw gedachten en handelswijzen daarover, heb je overtuigingen gevormd. Deze overtuigingen besturen vervolgens je gedrag in gelijkende ervaringen. En dat ging de vorige keer goed, dus waarom nu niet?

Anderzijds heeft dit ook een aantal nadelen, dit zijn namelijk de vooroordelen die je gevormd hebt binnen jouw overtuigingen. Ook wel een bias genoemd. Deze biases zijn de blinde vlekken in het eigen denken en handelen, omdat je overtuigd bent van het feit dat jij het altijd goed ziet. En daarmee houd je jezelf eigenlijk gewoon voor de gek.

Wat zijn jouw blinde vlekken? Jouw biases? En hoe kun je daar constructief mee omgaan?

Wat zijn dan die biases?

Robert Greene heeft in zijn boek, the Laws of Human Nature, een opsomming gemaakt van de meest belangrijke biases, en hoe die zich manifesteren in de dagelijkse gang van zaken.

Allereerst: Hij begint met de confirmation bias, wat inhoudt dat je overtuigd bent van het feit dat je op een rationele, logische, bijna wetenschappelijke manier bent gekomen tot een conclusie. Maar dat is niet hoe het brein werkt – het enige wat er gebeurd is, is dat jij bewijs hebt gevonden dat slechts bevestigt wat jij al gelooft. Het is nooit zo simpel als je wilt geloven.

Ten tweede noemt hij de conviction bias, wat lijkt op de voorgaande confirmation bias. Het verschil zit ‘m hier niet in het bewijs dat je hebt, maar puur in de overtuiging die je laat zien in het verdedigen van jouw eigen standpunten en ideeën. “Ik geloof dit volledig, en dus is het waar!”

Als derde noem ik hier de group bias. Mensen zijn sociale wezens, en we functioneren het beste in groepen of met anderen. Echter, in het Westen is ‘het individu’ een groot goed, en daarom zijn velen overtuigd dat ze non-confirmisten zijn. Dat ze niet worden beïnvloed door de groep. Helaas – onze breinen zijn zodanig ingesteld dat we meegesleept worden door de gedachtegang van onze (verschillende) groepen.

Als laatste is er een bias die voor velen herkenbaar is, maar waarvan het niet gewaardeerd wordt als-ie wordt uitgesproken. De superiority bias. Ik ben anders – ik ben beter – ik ben meer ethisch – ik ben rationeler dan de rest. Het klinkt arrogant, maar dit kan één van jouw blinde vlekken zijn. Kwaliteiten die in een bepaalde cultuur als goed worden beschouwd, kun je op jezelf projecteren. Misschien wel iets te veel.

We hebben allemaal blinde vlekken in ons denken. Vanuit onze unieke, individuele overtuigingen, vanuit onze drijfveren, en vanuit ons psychologische type. De vraag is, nu je het weet, wat doe je ermee?

Hoe kan ik dit verhelpen?

Dit kost natuurlijk veel moeite: Jouw gedachten staan op de automatische piloot, dus het benodigde bewustzijn om hier strict op te zijn gaat energie kosten. Verlang dus niet van jezelf dat je dit met een weekend opgelost heeft. Dit vraagt een flinke investering.

Een shortcut om hiermee om te gaan is, in elke situatie waar je in zit, jezelf een kritische vraag te stellen.

Welke kritische vraag is dat dan? Volgens James Clear, is het deze: “What do I want to be true?” Wat zou jou goed uitkomen, als het waar zou zijn?

Dit zorgt ervoor dat jij je eigen aannames en overtuigingen beoordeelt, en het zal je inzichten geven over je eigen blinde vlekken en biases. Het geeft jou de mogelijkheid om kritisch te kijken naar je eigen automatische gedachten, en zo objectief mogelijk een andere route te nemen.

Wat zijn jouw blinde vlekken? In welke situaties herken jij de biases bij jezelf? Als het voor jou van belang is om voortaan betere beslissingen te nemen, klik dan hier. Dan gaan we samen onderzoeken hoe jouw onbewuste overtuigingen in elkaar zitten.

Door: Stephan