Maak betere beslissingen door bewustwording van jouw biases

Ons brein houdt van short cuts. Zo zijn we in staat om relatief complexe taken en activiteiten te automatiseren. In het begin was schrijven, lezen, communiceren of auto rijden toch écht wel complex. Nog nooit gedaan, toen de eerste keer gedaan (LASTIG!), en vervolgens zodanig vaak herhaald dat ons Onbewuste Brein bepaalde: “Hé! Dit ken ik. Dit kan ik. Hoppa – automatiseren die hap!” Daarna hoef je er niet meer zo bewust bij stil te staan. Helaas werkt dat ook zo met cognitive biases.

Cognitive biases, ook wel onbewuste vooroordelen. Niet alleen als het gaat om ‘anderen’, maar voornamelijk ook gebaseerd op jezelf en de eigen ervaringen. Dit heeft natuurlijk bepaalde voordelen. Zo hoef je bijvoorbeeld niet heel lang stil te staan bij nieuwe keuzes, want die zullen voornamelijk gestoeld zijn op jouw unieke, individuele, eerdere ervaringen en keuzes. Da’s handig. Echter, er zijn ook wat nadelen. En die zitten ‘m voornamelijk in vooroordelen die niet gebaseerd zijn op objectieve waarheden en feiten.

Deze biases of vooroordelen zijn interessant voor een ieder die zichzelf wil ontwikkelen in het maken van betere keuzes, maar ook voor hen die anderen graag willen beïnvloeden tot het maken van andere keuzes. Als manager of sales professional zijn deze biases ook bijzonder nuttig om te leren kennen. We hebben een lijstje gemaakt van de meest voorkomende biases, en hoe ze werken.

Cognitive bias 01 – Confirmation bias

Wanneer we zelf ergens in geloven, of van een bepaald ‘feit’ overtuigd zijn, is het bijzonder lastig om ons van gedachten te doen veranderen. We zijn toch niet dom? Dus we kunnen prima keuzes maken op basis van de feiten die wij logisch vinden klinken. Daarom luisteren we eigenlijk alleen naar informatie die bevestigt wat we zélf al geloven. Probeer een collega maar eens actief te overtuigen van het feit dat roken slecht is voor je, dat global warming onzin is, of dat hij/zij het werk niet goed doet. Succes.

(P.S.: Er zijn natuurlijk wel mogelijkheden om mensen van gedachten te doen veranderen, en dat leren we je graag. Neem contact op met Vision Forward om hier een meester in te worden!)

Cognitive bias 02 – Choice supportive bias

Deze lijkt wel enigszins op de vorige, en dat komt doordat je je altijd positief voelt over je eigen keuzes. Ook al zijn hier bijzonder wat fouten in te vinden. Eenmaal de keuze gemaakt, dan zul je deze heel snel gaan verdedigen wanneer iemand hier kritische vragen over stelt. Dan ben je slecht in staat om afstand te nemen, en objectief te kijken naar de eigen keuze.

Cognitive bias 03 – Anchoring bias

Het eerste stuk informatie wat je hoort, heeft meer waarde voor jouw onbewuste brein dan alle stukken informatie erna. Er is teveel fiducie in dit eerste stuk informatie, omdat het jouw overtuigingen direct beïnvloedt. Vervolgens komen de confirmation en choice supportive biases om de hoek kijken, en blijf je vooral bij je standpunt.

PRO TIP: Degene die de eerste prijs bepaalt in een (salaris) onderhandeling, bepaalt daarmee ook direct de ruimte die er is om van die prijs af te wijken. Dat eerste bod bepaalt direct de scope van de gesprekspartner op die prijs.

Cognitive bias 04 – Availability heuristic

Deze is sneaky, en je zult het voorbeeld ongetwijfeld herkennen. De availability heuristic houdt in dat je de informatie die je hebt, onbewust veel te veel waarde toeschrijft. Alsof dat het enige stuk bewijs is wat daadwerkelijk telt. Het voorbeeld wat dit goed omschrijft is de roker die zegt: “Joh, dat roken kan allemaal niet zo’n kwaad. Ik ken iemand die z’n hele leven gerookt heeft, en hij is gewoon 100 geworden!” Availability heuristic.

Cognitive bias 05 – Bandwagon effect

De kans dat jij, als individu, een bepaalde overtuiging overneemt, is grotendeels afhankelijk van het aantal anderen die dezelfde overtuiging ook heeft. Hoe groter de groep mensen met dezelfde overtuiging, hoe groter de kans dat jij deze overneemt.

Dit zorgt ervoor dat vele teammeetings eigenlijk nutteloos zijn, omdat iedereen het vooraf toch al met elkaar eens is. Zo gaan vele teams, afdelingen, en daarmee organisaties, alleen maar herhalen wat ze kennen. Hoe innovatief zijn ze vervolgens?

Welke onbewuste vooroordelen heb jij? En hoe herken je deze cognitive biases in je dagelijkse praktijk?

BONUS: Cognitive bias 06 – Blind spot bias

Het niet kunnen herkennen van je eigen onbewuste vooroordelen of biases, is tegelijkertijd ook een cognitive bias. Flauw he? Voor vele ontwikkeltrajecten, zowel persoonlijk als professional, is bewustwording de eerste stap tot verandering van het eigen gedrag. Het herkennen van de eigen onbewuste vooroordelen heeft daar zeker positieve invloed op. Dit zorgt ervoor dat je een stapje achteruit kunt zetten, en zo objectief kunt gaan onderzoeken wat een betere next step is.

Wil je nou vele malen beter worden in het herkennen van de eigen biases? Of kijk je liever meteen met je hele team naar hoe het onbewuste brein dit geregeld heeft? Neem dan contact met ons op, dan gaan we dit avontuur samen aan.

Liever meer invloed op de onbewuste breinen van jouw gesprekspartners, prospects, en klanten? Laat het dan ook even weten – daar hebben wij fantastisch mooie strategieën voor.

Geschreven door Stephan

Volg Vision Forward CEO Martijn Schaap op YouTube